کتاب درمانی
. مراحل انجام کتاب درمانی
1.انتخاب كتاب: نوع، محتوا، تناسب
2 .انتخاب رويكرد درماني: فردي يا گروهي
3 . ايجاد انگيزه: از طريق معرفي فعاليتهاي كتاب درماني
4 . اختصاص زماني به مطالعه مواد خواندني
5 . درنظرگرفتن دوره كمون: فاصله زماني بين مطالعه تا زمان بروز تأثير مطالعه
6 .هدايت بحث: از يادآوري لغوي به تفسير، كاربرد، تحليل، تركيب و ارزيابي آنچه مطالعه كرده اند.
7.هدايت ارزيابي: خود- ارزيابي و ارزيابي توسط كتاب درمان
تأثيرات كتابدرماني. مطالعه كتاب، آن هم كتابي خاص يا بخش خاصي از متن كتاب كه توسط درمانگر بهمراجعهكننده خاصي توصيه ميشود، ميتواند اين اثرها را داشته باشد: 1) توسعه شناخت و آگاهي؛ 2) آشنايي با سرگذشت زندگي ديگران و اينكه چه راهكارهايي را براي غلبه بر مشكلات در پيش گرفتهاند؛ 3) الگو قرار دادن و همانندسازي با شخصيتهايي كه مددجو در كتاب با آنان آشنا ميشود؛ 4) آموختن دستورالعملهايي براي زندگي بهتر و تقويت تفكر مثبت؛ 5) تداعي آزاد هنگام برخورد با مفاهيمي كه براي خواننده معناي ويژهاي دارند؛ 6) تحريك خواننده به تفكر، تحليل نگرشها، و رفتارها؛ 7) فراخواني احساسات و تجربههاي مخفي شده به سمت آگاهي؛ 8) كمك به شناخت علل رفتار خود و ديگران و تأمين سازگاري مطلوب 9) كمك جستن از كتاب بهعنوان پناهگاه امني كه آرزوها و روياهاي ما در آن به تحقق ميپيوندد و پايان خوش آنها به ما اميد ميبخشد و پناهگاهي كه به هنگام نياز، فارغ از واقعيتهاي روزمره به آنها روي ميآوريم. لازم به ذكر است، با وجود گذشت چندين دهه از تدوين پايههاي نظري كتابدرماني، هنوز تمامي جنبههاي كاربردي و تأثير آن در افراد نابهنجار و بيمار شناخته نشده است .
نقش كتابداران در كتاب درماني
1. تجزيه و تحليل نيازهاي فرد از طريق اطلاعات بدست آمده از تيم درمانگر
2.هدفمند نمودن مطالعه، آموزش و كسب اطلاعات بيمار با توجه به نياز وي
3.مشاهده و گزارش تغييرات و علائم رفتاري خواننده به تيم درمانگر
4 .تهيه منابع لازم (كتاب، فيلم و ...) براي كتاب درماني
5.تهيه فهرست كتابهاي مناسب براي مشكلات مختلف
6.هدايت و تشويق افراد به مطالعه مداوم
كتابخانههاي عمومي از جمله مؤسساتي اند كه ميتوانند به امر كتاب درماني كمك كنند. از آنجا كه كتاب درماني با اهداف آموزشي نيز در سطح عقلاني تفكر مثبت و سازنده را تقويت ميكند، باعث بر انگيختن ايدههاي خلاق ميشود. از طرفي نهاد كتابخانههاي عمومي به عنوان يك نهاد فرهنگي با كاركردهاي آگاهي بخشي، اطلاعرساني، آموزشي و ارشادي، ميتواند با روش كتابدرماني به اين اهداف دست يابد.
نقش كتابداران كتابخانههاي عمومي شايد بيشتر كتاب درماني تكاملي باشد و حالت پيشگيري از بيماري را دارد، در اين رويكرد هدف رشد و تكامل فرد است و هنوز مشكلي براي فرد روي نداده، ولي اطلاعات و علم به افراد داده ميشود تا در برابر آن مشكلات بيمه شوند و بتوانند مبارزه كنند يا اصلا با آن رو بهرو نشوند. يعني كتابداران بايد آگاه باشند، مشكلات جديد هر نسل و هر جامعهاي متفاوت است و بايد به دنبال منابع مناسب مشكلات پيش روي جامعه باشند كه اين موارد و اطلاعات با نياز سنجي مناسب از جامعه كتابخانهها قابل سنجش است.
كتابداران ميتوانند با شناخت مراجعان و از طرفي نحوه دستيابي به اطلاعات مناسب در زمينه مشكل مطرح شده از طرف مراجعان، هدف وي را از بين گفتههايش دريابند و در راهنمايي وي به كتاب يا منبع مناسب نقش موثر را ايفا كنند.
مآخذ :)1 "بخش نخست: مفهوم و ارزش كتابدرماني". ترجمه ميترا آلياسين. تربيت. س.شانزدهم (آذر 1379): 36-؛39 2) تيرگر، مژگان. "كتابدرماني". گلبانگ، 3. ] بيتا [: 43-؛45 3) سلطاني، پوري؛ راستين، فروردين. دانشنامه كتابداري و اطلاعرساني. ذيل "كتابدرماني"؛ 4) "نمونههاي كاربردي كتابدرماني". ترجمه ميترا آلياسين. تربيت. س. شانزدهم (اسفند 1379): 32-؛37
تهیه وتنظیم : مهدی خوش خان
کارشناس علوم کتابداری و اطلاع رسانی
این وبلاگ ،وبلاگی تخصصی در حیطه علم اطلاعات و دانش شناسي با رویکرد حرکت در راستای اشاعه مطالب و مفاهیم نوین علم اطلاعات و دانش شناسي می باشد و تمامی مطالب ذکر شده در این وبلاگ درجهت شناسایی بهتر این رشته و معرفی مفاهیم نوین خواهد بود و همچنین منبعی برای انجام تحقیقات و کارهای عملی برای دانشجویان این رشته نیز می تواند باشد.