معرفی کتاب جهاد تبیین

کتاب «جهاد تبیین» با محوریت بیانات رهبر معظم انقلاب و همچنین اهمیت و بایسته‌های موضوع جهاد تبیین توسط حجت‌الاسلام سعید صلح میرزایی گردآوری شده و انتشارات انقلاب اسلامی آن را منتشر کرده است.

این کتاب در پنج فصل با عناوین و موضوعات زیر تدوین شده است:
فصل اول: کلیات؛ به تعریف جهاد و جهاد تبیین و همچنین فواید و آثار تبیین و مطالبی از این دست، پرداخته است.
فصل دوم: الزامات جهاد تبیین؛ به سیاست‌ها و بایدها و نبایدهای این فریضه اختصاص دارد.
فصل سوم: روش‌ها و انحاء؛ مربوط به برخی از روش‌هایی است که در بیانات رهبر انقلاب، به آن اشاره شده است.
فصل چهارم: موضوعات نیازمند تبیین؛ در بیانات رهبر، موضوعاتی مورد مطالبه قرار گرفته است که مجاهدان این عرصه لازم است تبیین این موضوعات را در اولویّت قرار دهند و در این فصل به بیش از سی مورد از این موارد، پرداخته شده است.
فصل پنجم: وظایف اقشار خاص؛ به وظایف اقشار و نهادهای مختلف در این زمینه اختصاص یافته است.

کتاب هایی برای تقویت و ایجاد عادات مطالعه 10 کتاب مهم

1. کتابِ کتاب: رهیافتی به منظومه فکری رهبر معظم انقلاب درباره کتاب

مجید تقی‌زاده رحمت‌آبادی/ کتاب فردا

بی‌گمان، رهبر معظم انقلاب اسلامی یکی از دغدغه‌داران عرصه فرهنگ در ایران امروز هستند و همواره به‌فراخور زمان و موقعیت، دغدغه‌های فرهنگی به‌روز و حیاتی‌شان را با اهل فن و عموم مردم در میان می‌گذارند. یکی از دغدغه‌های ایشان در سالیان متمادی، مسئله کم‌توجهی به کتاب و ضعف کتاب‌خوانی در کشور است و همواره بر رفع این مسئله فرهنگی مهم پافشاری کرده‌اند و مسئولان فرهنگی در دوره‌ها و برهه‌های گوناگون را برای برنامه‌ریزی و انجام‌دادن اقدامات کارساز و گره‌گشا فراخوانده‌اند. دانستن مجموعه این مسئله‌شناسی‌ها و راهکارهای عالی‌ترین مقام فکری و فرهنگی ایران اسلامی امروز می‌تواند راهنمای بسیار مناسبی باشد برای دغدغه‌داران این عرصه و کسانی که واقعاً در پی انجام‌دادن اقداماتی مثبت در این زمینه‌اند. «کتابِ کتاب» تا حد زیادی به این هدف جامه عمل پوشانده است.

فصل اول، نگاهی تاریخی‌تمدنی به کتاب است و فصل دوم به سیر برنامه‌ریزی راهبردی در حوزه کتاب اختصاص دارد و در پایان این فصل، اصلی‌ترین تکالیف در حوزه کتاب از دیدگاه رهبر معظم انقلاب به چشم می‌خورد: تولید کتاب، ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی و نقد کتاب. فصل سوم دربردارنده مطالبی خواندنی برای تولیدکنندگان کتاب است؛ مانند شرح چهار گام اساسی در تولید کتاب. فصل چهارم، به مهم‌ترین بازیگر کتاب، یعنی نویسنده اختصاص دارد. مخاطبان فصل‌های پنجم و ششم فعالان حوزه توزیع و ترویج کتاب هستند و فصل پنجم دربردارنده بررسی دقیق و تخصصی اهمیت و اصول توزیع کتاب و مراکز اصلی آن است. در فصل ششم مباحثی درباره آسیب‌شناسی وضعیت کتاب‌خوانی در کشور و راهکارهای عمومی و وظایف اختصاصی در ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی به چشم می‌خورد و بخش پایانی آن دربردارنده کتاب‌های پیشنهادی حضرت آقاست. مهم‌ترین موضوعات فصل هفتم هم عبارت‌اند از: نقد کتاب و اقتصاد کتاب و نیز نظارت و ممیزی کتابی.

2. راهنمای مشاوره خوانندگان برای کتاب‌های غیرداستانی
   نیل وایت/ ترجمان علوم انسانی

یکی از مشکلاتی که بسیاری از مخاطبان علاقه‌مند به کتاب با آن مواجه‌اند، نداشتن راهنمایی مناسب برای انتخاب کتاب است. اگر کتاب‌های داستانی را که دنیایی متفاوت هستند، کنار بگذاریم، کتاب‌های غیرداستانی هم گستره گسترده‌ای را در برمی‌گیرند؛ از کتاب‌های آشپزی تا سفرنامه‌ها و آثار تاریخی و حتی آثاری که تلفیقی از داستان و ماجراهای جنایی‌واقعی هستند. طبیعی است که عموم مخاطبان به‌راحتی نمی‌توانند در این عرصه گسترده دست به انتخاب‌های درستی بزنند و به راهنمایی در این زمینه نیازمندند.

نیل وایت با درک درست و دقیق این نیاز طیف گسترده‌ای از مخاطبان، مفاهیم اصلیِ خدمت مشاوره خوانندگان در حیطه کتاب‌های غیرداستانی را توضیح می‌دهد. افزون بر این، با کاوش موضوعی در این آثار، عوامل کشش هر موضوع را برمی‌شمرد و انواع کتاب‌های رایج در هر موضوع، نویسندگان مهم و نمونه‌هایی از نوشته‌های معیار آن را نام می‌برد. همچنین، راهبردهایی تدوین می‌کند تا خوانندگان بتوانند کتاب دلخواه خود را از میان انبوه آثار غیرداستانی برگزینند. نویسنده در فصل‌های یک و دو روش‌ها و پیشنهادهایی برای کار در حوزه غیرداستانی مطرح می‌کند. در فصل‌های سه تا یازده نیز حوزه‌های موضوعی غیرداستانی را بر اساس این مفاهیم وامی‌کاود.

 

ادامه نوشته

آشنایی با پایگاه اطلاع رسانی تبیان

                                                                                                                                                                                                     www.tebyan.net

آشنایی با پایگاه اطلاع رسانی تبیان  :

با توجه به تاثیرات قابل توجهی كه ارتقاء روز افزون فناوری ارتباطات و اطلاعات(ICT) در دگرگونی مناسبات اجتماعی و توسعة دانش و فرهنگ در سالهای اخیر ایفا نموده است ، تصمیم بر آن شد كه مؤسسة مستقلی برای پرداختن به این مقولة مهم تاسیس گردد. انگیزة اصلی سازمان تبلیغات اسلامی بر پایة این استدلال استوار است كه محتوای مطالب و موضوعات دینی و مذهبی كه قرار است تبلیغ شود باید در فرآیندی شكل یافته بر مبنای تكنولوژی روز ارائه گردد تا از جذابیتهای بیشتری برخوردار بوده و تمایل مخاطبین به خصوص جوانان و نوجوانان را به آن محتوا افزایش دهد.

این پایگاه با آدرس www.tebyan.netاز تاریخ اول تیر 1381 ایجاد و در بخشهای زیر فعالیتهای خود را ارایه و گسترش می دهد :

1-بخش معارف اسلامی با امكان دسترسی به حجم عظیمی از اطلاعات اسلامی در موضوعات قرآن كریم ، اهل بیت ،‌حدیث ،‌احكام ، دعا و زیارت ، فلسفه و حكمت ، اخلاق و تاریخ اسلام ، ارایه متن كامل قرآن ، مفاتیح الجنان ، ادعیه و زیارتنامه ها همراه با صدا ، این بخش می تواند به عنوان یك مرجع جامع تحقیقاتی مورد استفاده پژوهشگران ، دانش آموزان و دانشجویان قرار گیرد.

2-مجتمع آموزشی به عنوان یكی از مهمترین بخشهای سایت ، كلیة دروس دوره های مختلف آموزشی را به همراه صدای معلم به روش تعاملی ( Interactive) طی یك برنامه دو ساله در سایت قرار خواهد داد.تا كنون متن بیش از 100 كتاب در سایت قرار گرفته است كه در آینده نزدیك آموزش این كتابها نیزاضافه خواهد گردید ،مشاوره آموزشی و تحصیلی ، مشاوره علمی ، پاسخگویی به سوالات درسی وعلمی دانش آموزان از طریق ارسالE-mail   و معرفی رشته و دانشگاه از دیگر قابلیتهایی است كه برای مجتمع آموزشی پیش بینی شده است .

3-بخش حوزه علمیه شامل آموزش دروس سطوح مختلف ، حدود 1500 ساعت صدای دروس سطح همراه متن ، 800 جلد كتابهای فارسی وعربی ، معرفی 83 نفر از شخصیتهای علمی حوزه ، بانك پرسش و پاسخ با حدود 14000 سوال طبقه بندی شده با قابلیت جستجوی موضوعی ( هم چنین به زودی دروس خارج فقه و اصول مراجع عظام تقلید به صورت روزانه در سایت قرار خواهد گرفت  ) در این بخش طراحی تحت عنوان دروس فشرده حوزه در 500 ساعت در حال تدوین و اجرا می باشد و هم چنین درس خارج 4 تن از مراجع عظام حضرات آیات عظام خامنه ای ، شبیری ، مكارم و خراسانی به صورت روزآمد در سایت قرار خواهد گرفت .

4-در بخش پرسش و پاسخ پایگاه اطلاع رسانی تبیان، با دریافت سوالات از طریق پست الكترونیكی دركوتاه ترین زمان ممكن پاسخ سوالات ارائه و امكان ارتباط مستقیم كاربران با شخصیتهای فرهنگی از طریق اینترنت فراهم خواهد شد كه تا كنون بالغ بر 5000 سوال مخاطبین پاسخ داده شده است .

5-معرفی بیش از 140 پایگاه اینترنتی در زمینه های مختلف اسلامی ، فرهنگی ، اجتماعی ، علمی ، آموزشی ، ورزشی و ... به همراه توضیح مختصری در باره هر یك از آنها .

6-بخش محصولات فرهنگی امكان سفارش خرید از بین بیش از 1100 عنوانCD و تحویل آن درب منزل را فراهم می كند .همچنین امکان فروش حساب کاربری به کاربران تهرانی در این بخش فراهم آمده است .

7-بخش ادبی هنری شامل دفاع مقدس اخبار ، مصاحبه با هنرمندان ، آشنایی با مراكز هنری ، نقد فیلم ، عكس ، كاریكاتور و ....

8-بخش اجتماعی شامل مشاوره رایگان در زمینه بهداشت و تغذیه ، خانه و خانواده ، مقالات علمی و معرفی نخبگان در زمینه های مختلف و امكان ارتباط كاربران با مشاوران ( از طریق اینترنت ) و ...

9-بخش ورزشی شامل اخبار روزانه ، مصاحبه ، تصاویر و فیلم رخدادهای مهم ورزشی ، نتایج بازیهای فوتبال و ... می باشد .

10-اینترنت رایگان در صورت پاسخگویی صحیح اعضای سایت به سوال روزانه ( به مدت 2 ساعت ) در اختیار برندگان قرار می گیرد .

11-اینترانت رایگان سایت تبیان با مشخصات زیر قابل دسترسی می باشد :

شناسه كاربری :tebyannet

رمز عبور :tebyannet

تلفن :[phone]

12-پست الكترونیك رایگان به دو زبان فارسی و انگلیسی ، نیازمندیها و ارسال كارت پستال از دیگر قابلیتهای این سایت می باشد .

13-ارائه سایت به دو زبان فارسی و انگلیسی كه به زودی زبان عربی نیز به آن اضافه خواهد شد .

 14-کتابخانه متنی تبیان :

 مجموعه ای ارزشمند شامل بیش از 54000 عنوان کتاب و مقاله در زمینه های مختلف علمی، آموزشی، ادبی، اعتقادی، تاریخی، هنری و... را در دسته بندیهای تخصصی در اختیار کاربران قرار داده است. کتابخانه شخصی محیطی است که شما می توانید مانند یک کتابخانه شخصی واقعی، کتابهای مورد علاقه خود را انتخاب نمایید و آن را هر طور که می پسندید دسته بندی و نگهداری نمایید. شما همچنین می توانید در کتابخانه تبیان طرح های پژوهشی تعریف نموده، و از امکانات کتابخانه تبیان برای فیش برداری و انجام گروهی تحقیقات استفاده نمایید. امروزه کتابخانه متنی تبیان، دامنه فعالیت خود را توسعه داده و علاوه بر زبان فارسی، کتابهای خود را به زبانهای عربی و انگلیسی نیز ارائه می نماید. اخبار کتاب و معرفی کتاب از دیگر قسمت های کتابخانه متنی سایت تبیان است.

 کتابخانه صوتی تبیان شامل بیش از 30000 فایل صوتی در موضوعات متنوع و در دسته بندی های تخصصی، به عنوان پایگاه جامع اطلاعات صوتی در اینترنت، در اختیار کاربران سایت تبیان قرار گرفته است.

 کتابخانه تصویری تبیاندریچه ای رو به دنیای جذاب فیلم و ویدئو از طریق اینترنت است. تبیان، به عنوان پایگاه اینترنتی پیشرو در داخل کشور، این بار، هزاران فایل ویدئویی را در دسته بندی های تخصصی در قسمت کتابخانه تصویری برای کاربران فراهم نموده است.

کتابخانه تبیان به پشتوانه حجم وسیع اطلاعات متنی، صوتی و تصویری خود، قسمتی را به عنوان ویژه های کتابخانه راه اندازی نموده که در مناسبت های مختلف، مجموعه اطلاعات متنی، صوتی و ویدئویی مرتبط با آن مناسبت، به صورت ویژه نامه های یکپارچه و با دسترسی آسان در اختیار علاقمندان قرار خواهد گرفت.

معرفی و ارزیابی دایره المعارف دانش گستر

دانشنامه دانش گستر

مشخصات کتابشناسی منبع مذکور:

دانشنامه دانش گسترمولف جمعی از مولفان زیر نظر علی رامین ،کامران فانی و محمد علی سادات

سال نشر1389،ناشر موسسه دانش گستر روزدر 18جلد

مشخصات ظاهری :مصور،جدول ،نقشه ،نمودار.

تحلیل محتوا:

جزء دایره المعارفهای عمومی و سطح مقالات آن در سه سطح 1-مختصر 2-متوسط و3-مفصل می باشد ولی دریک نگاه کلی مقالات آن و اطلاعات ارائه شده در آن متوسط می باشد.

این دانشنامه 59000مقاله داردکه 40درصد از مقالات آن یعنی 23000مقاله از آن مربوط به ایران و جهان اسلام و 60درصد مقالات آن یعنی 36000مربوط به مناطق مختلف دنیا می باشد،و بیش از 8000مدخل ارجاعی دارد و در بخش مقالات خارجی که منبع خارجی دارند،مقالات از دایره المعارفهای خارجی انتخاب و ترجمه شده است و در 4گروه 1- علوم انساني  2 - علوم اجتماعی3 - علم و صنعت  4 - هنر  می توان موضوع بندی نمودو همچنین زندگینامه افراد سرشناس داخلی و خارجی درآن ذکر شده و البته با رویکردهم افراد گذشته و هم افرادی که درقید حیات می باشند.

دسترسی یا مدخل :

دسترسی و نظم مطالب این دایره المعارف به مانند اکثر دایره المعارفهای موجود بر اساس نظم الفبایی حرف به حرف می باشد،2نوع مدخل دارد:1-مدخل اصلی و 2-مدخل ارجاعی

در مورد مدخل های اصلی که تلفظ آن به انگلیسی نیز آمده و پررنگ می باشدو در مقالات خارجی نیز تلفظ انگلیسی اعلام (اسم افراد و اشخاص و اماکن)نیز در پایین مقاله درج شده است.

مدخل های ارجاعی :در موردکلمات مترادف ویا املاء مختلف از این مدخل با درج علامت çاستفاده شده است .

مثل :"آب و هواçاقلیم "

نوع ارجاع در آن نیز درون متنی می باشد.

در پایان جلد 18نمایه مدخل های مقالات انگلیسی آمده است به همراه شماره صفحات و جلد .

اعتبار :با توجه به اینکه در تالیف این دایره المعارف بیش از200مولف ،مترجم و ویراستار وجود داردو همه آنها زیر نظر اشخاص سرشناس مثل کامران فانی ،علی رامین و محمد علی سادات نسبت به این مهم اقدام نموده اندکه به نظر می آید دارای اعتبار قابل قبولی باشد.

 

نقاط قوت :

1-مصور بودن

2-تناسب تصاویر و استفاده قوی

3-وجود تلفظ کلمات

4- ارجاعات مناسب موضوعات همتراز

نقاط ضعف :

1- عدم بروز رسانی خود دایره المعارف

2-عدم دسترس پذیر بودن شکل الکترونیکی کتاب

3-به روز نبودن و عدم طراحی مناسب وب سایت جهت این منبع

4-عدم وجود نمایه ارجاعات

مهارت های ده گانه مهم

مهارت های ۱۰گانه ضروری برای زندگی فردی و اجتماعی 

 

1. مهارت خودآگاهی
توانایی شناخت نقاط ضعف و قوت و یافتن تصویری واقع بینانه از خود، شناخت نیازها و تمایلات فردی برای آشنایی با حقوق و مسئولیت های فردی – اجتماعی

2.مهارت همدلی
درک کردن دیگران و مشکلاتشان در هر شرایطی، این مهارت منجربه روابط اجتماعیِ بهترِ افراد با یکدیگر می انجامد..

3.مهارت روابط بین فردی
مشارکت و همکاری با دیگران، همراه با اعتماد واقع بینانه، که در کنار تقویت دوستی ها، دوستی های ناسالم را خاتمه می دهد تا کسی از چنین روابطی آسیب نبیند..

4. مهارت ارتباط موثر
درک بهتر نیازها و احساسات دیگران، به شیوه ای که فرد بتواند نیازها و احساسات خودش را نیز در میان بگذارد. تا ارتباطی رضایت بخش شکل گیرد..

5.مهارت مقابله با فشار عصبی
با آموختن این مهارت افراد هیجان های مثبت و منفی را در خود و دیگران می شناسند و سعی می کنند واکنشی نشان دهند که این عوامل مشکلی برای آنها ایجاد نکنند..

6. مهارت مدیریت هیجان
هر انسانی که در زندگی خود با هیجانات گوناگونی از جمله غم، خشم، ترس، خوشحالی، لذت و موارد دیگر مواجه است که همه این هیجانات بر زندگی او تاثیر می گذارد. شناخت و مهار این هیجانات، همان مدیریت هیجان است. برای کسب این مهارت فرد به طور کامل باید بتواند احساسات و هیجانات دیگران را نیز درک و به نوعی این هیجانات را مهار کند..

7.مهارت حل مسئله
زندگی سرشار از مسائل ساده و پیچیده است. با کسب این مهارت بهتر می توانیم مشکلات و مسائلی را که هر روز در زندگی برایمان رخ می دهند، از سر راه زندگی مان برداریم..

8. مهارت تصمیم گیری
برای برداشتن هر قدمی در زندگی باید تصمیم گیری کنیم، مسیر زندگی انسان را تصمیم گیری های او مشخص می کند. با آموختن این مهارت اهداف خود را واقع بینانه تعیین و از میان راه حل های موجود بهترین را انتخاب می کنیم و مسئولیت عواقب آن را نیز به عهده می گیریم.

9. مهارت تفکرخلاق 
تفکر یکی از مهمترین مهارت های زندگی است. مهارت تفکر خلاق، همان قدرت کشف، نوآوری و خلق ایده ای جدید است تا در موارد گوناگون بتوانیم راهی جدید و موثر بیابیم. با آموختن تفکر خلاق، هنگام مواجهه با مشکلات و دشواری ها احساسات منفی را به احساسات مثبت تبدیل می کنیم.
هنگامی که تفکر خلاق را می آموزیم دیگر مشکلات زندگی مزاحم ما نیستند، بلکه هر کدام فرصتی هستند تا راه حل های جدید بیابیم و مشکلات را به گونه ای حل کنیم که کسی تاکنون این کار را نکرده باشد.

مهارت تفکرنقادانه 10.
این مهارت موجب می شود هر چیزی را به سادگی قبول یا رد نکنیم و پیش از آن، موضوع مورد نظر را به خوبی مورد بررسی قرار دهیم و پس از آن، در مورد رد یا پذیرش آن تصمیم گیری کنیم.
با آموختن تفکر نقادانه فریب دیگران را نمی خوریم و به عاقبت امور به خوبی فکر می کنیم و دقیق و درست تصمیم می گیریم و ارتباطات درستی برقرار می کنیم

 

روش مطالعه PQRST

روش مطالعه PQRST

اغلب دانش آموزان، دانشجويان و علاقه مندان آموزشي از مربيان و استادان خود بارها پرسش مي کنند که چگونه مطالعه کنيم تا مطالب را بهتر در ذهن سازماندهي کنيم؟ صبح زود مطالعه کنيم يا شب هنگام؟ با صداي بلند مطالعه کنيم يا به آهستگي مطالب را مرور کنيم؟ پيشکسوتان فرهنگي نيز با توجه به تجربيات و روش هاي علمي شيوه هايي را توصيه مي کنند. مطلب زير از کتاب زمينه روانشناسي "هيلگارد" تهيه شده که مي تواند پاسخگوي برخي از پرسش هاي مربوط به شيوه هاي مطالعاتي باشد. با هم اين مطلب را مرور مي کنيم:اساس امر مطالعه و خواندن بدون فراموشي، يادگيري و حافظه است. در اين جا با تکنيک " PQRST"  که مخفف آن در زبان لاتين، " Preview " مرور اجمالي، " Question " سوال، " Read " خواندن، "Self-recitation" تلقين و تکرار " Test" آزمون است آشنا مي شويد.

مرحله P (مرور اجمالي): در اولين گام مطالعه، مروري اجمالي بر کل مطالب مورد مطالعه کنيد تا از موضوعهاي اصلي آن تصوري پيدا کنيد. اين کار را مي توان با خواندن رئوس مطالب و سپس گفتارهاي اصلي و تصاوير و عکس هاي آن انجام داد. مهمترين جنبه مرحله مرور اجمالي اين است که مي توان خلاصه مطالب را در پايان هر فصل به دقت خواند و در مورد هر يک از نکاتي که در اين خلاصه آمده است تامل کرد. خواه ناخواه به ذهنتان خطور مي کند که بايد پس از خواندن مطالب جواب را پيدا کرده باشيد و دستاورد اين مرحله، به دست آوردن ديد کلي نسبت به عناوين فصل ها و نحوه سازماندهي آنهاست. مرحله Q (پرسش کردن): عناوين اصلي مطالب را به يک يا چند پرسش تبديل کنيد؛ پرسش هايي که با خواندن آن گفتارها، به پاسخ آنها دست مي يابيد. بايد از خود بپرسيد: " مطالب عمده اي که مولف مي خواهد در اين گفتار بيان کند، چيست؟"

 مرحله R (خواندن): در اين مرحله، گفتار مورد نظر را با دقت به معناي آن بخوانيد و بکوشيد جواب پرسش هايي را که در مرحله Q مطرح کرده بوديد بيابيد، لذا بايد در مورد آنچه که در دست مطالعه داريد تامل کنيد و آن را به مطالب ديگري که مي دانيد ارتباط دهيد. پس مي توان واژه ها يا عبارات کليدي را در متن علامت زد. اصولا مي بايست 10 الي 15 درصد متن را علامت زد زيرا در اين مرحله، هدف اين است که واژه ها يا مطالب اصلي متن مشخص شود تا بعد بتوانيد آنها را مرور کنيد. تا وقتي تمام گفتار و مطالب کليدي آن را نخوانده ايد يادداشت برنداريد اين کار کمک مي کند اهميت نسبي هر نکته را دريابيد.

مرحله S (تلقين و تکرار): پس از به پايان رساندن مطالعه مطالب بکوشيد تا نکات عمده آن را به ياد آوريد و اطلاعاتي را که در آن مطرح شده است از حفظ بيان کنيد، درس پس دادن به خود، روش بسيار موثري براي تثبيت مطالب در حافظه است. مطالب را به زبان خودتان بيان کنيد و اطلاعات مطرح شده را از حفظ بگوييد. در نبود افراد بهتر است با صداي بلند اين کار را انجام دهيد اما اگر افراد ديگري هم حضور دارند مي توانيد اين کار را در ذهنتان انجام دهيد. مطلب را با متن مقابله کنيد تا مطمئن شويد که آنها را درست و کامل به ياد آورده ايد. با تکرار يا از برکردن مطالب، متوجه مي شويد که چه چيزهايي را به خاطر نسپرده ايد. اين کار به شما کمک مي کند تا اطلاعات را در ذهن خود سازماندهي کنيد. پس از آنکه گفتار اولي به پايان رسيد مي توانيد به گفتار بعدي بپردازيد و باز هم مراحل S.R.Q را در مورد آن به کار بنديد. همين روش را تا پايان گفتارهاي يک فصل اعمال کنيد.

 

مرحله T (آزمون): پس از پايان مطالعه يک فصل، بايد از خودتان امتحان بگيريد و کل مطالب فصل را مرور کنيد. بنابراين يادداشت هاي خود را دوره کنيد و ببينيد که آيا نکات اصلي را به ياد مي آوريد يا نه؟ بکوشيد تا دريابيد که مطالب مختلف فصلها چه ارتباطي با هم دارند؟ در مرحله T ، ممکن است براي يافتن مطالب و نکات کليدي به کل فصل مراجعه کنيد و در اين مرحله بايد خلاصه فصل ها را بخوانيد، همچنين به هر مدخلي جزئيات بيشتري بيفزائيد. مرحله T را نبايد به شب امتحان موکول کرد، بهترين زمان براي اولين مرور هر فصل، بلافاصله پس از خواندن آن است. پژوهشهاي انجام شده نشان مي دهد که روش (PQRST) بسيار مفيد بوده است، به گونه اي که بر روخواني ساده مطالب فصل، از ابتدا تا انتها ارجحيت دارد، مرحله تلقين و تکرار در اين روش بسيار مهم است. به جاي چند بار خواندن مطالب بخش عمده زمان مطالعه را براي حفظ کردن فعالانه مطالب صرف کنيد. بر اساس پژوهشهاي انجام شده، خواندن دقيق خلاصه مطالب هر فصل، پيش از خواندن آن، بهره وري مطالعه را بسيار بيشتر مي کند. خواندن خلاصه هر فصل سبب مي شود که کل مطالب آن در ذهن سازماندهي شود. حتي اگر نخواهيد از تمام مراحل روش (PQRST) پيروي کنيد خوب است به اهميت تلقين و تکرار و خواندن خلاصه مطلب فصل براي ورود به مطلب توجه خاصي مبذول کنيد.

10نکته در روش مطالعه

10نکته در روش مطالعه

1 . به قول آدریل جانسون، خوب کتاب خواندن را نمی‏توان از خواص مادرزادی دانست . برای قرائت، بدون شک پرورش خاصی لازم است .
2  .   بهترین روش کتابخوانی در مجموع روشی است که خواننده در این کار بتواند زیبایی‏های چیزی را که  می‏ خواند دریابد و به هنگام لزوم معایب آن‏ها را بفهمد و این البته از راه پرورش و ممارست ‏حاصل می‏گردد .
3 . در معانی کلماتی که برای نخستین بار به آن‏ها بر می‏خورید دقت کنید . بیهوده تصور نکنید که سیاق مطلب آن معانی را برای ما کشف می‏کند . همان زمان بهترین وقت‏برای رفتن به سراغ فرهنگ لغت است .
4 . امیل فاگه، نویسنده فرانسوی، عقیده دارد که باید در خواندن کتاب استقامت داشته باشیم . استقامت لجاجت نیست‏بلکه نوعی بردباری است که ذوق ما را می‏پرورد و درک ما را عمیق می‏کند .
5 . مون تنی، دانشمند شهیر فرانسوی، در باره انتخاب کتاب و روش کتابخوانی نظرهایی بسیار بدیع و زیبا دارد . یکی از این عقاید آن است که برای وصول به عمق معنای یک کتاب خوب باید آن را دوبار بخوانیم و با آن تماس دائمی داشته باشیم . یک اثر پربها ما را مدت‏ها سعادتمند می‏سازد . نمی‏توانیم با یک بار خواندن به این درجه از خوشبختی برسیم; هر چند در این یک‏بار دقت فوق العاده به کار بریم .
6 . همچنین وی معتقد است، اگر بخواهیم از کتابی که خوانده‏ایم نظر صائبی پیدا کنیم باید راجع به آن گفت و گو کنیم . کتب خوب باب گفت‏وگوهای پرثمر را به روی ما می‏گشایند . این همان چیزی است که ما آن را مباحثه می‏نامیم .
7 . در کتاب «500 نکته درباره مطالعه‏» آمده است که یکی از روش‏های خوب مطالعه استفاده از یادداشت‏برداری است . فقط توجه کنید که به جای یادداشت، رونویسی نکنید! طرح‏های گوناگون بریزید . نکات مهم یادداشت را برجسته‏تر بنویسید . اگر مطلبی را درک نمی‏کنید، به صورت سؤال یادداشت‏بردارید .
8 . در کتاب «روش‏های تسریع در خواندن و درک‏» پیشنهاد شده است هنگام مطالعه ابتدا خلاصه مطلب را که اغلب در ابتدای مقاله یا کتاب آمده است، بخوانید . سپس عنوان‏ها و فهرست اجمالی کتاب را مطالعه کنید سپس چند سطر از ابتدای هر عنوان را مطالعه کنید; زیرا مهم‏ترین مطالب معمولا در همین خطوط اولیه هستند . در نهایت‏سایر توضیحات و تفاسیر کتاب را بر اطلاعات خود بیفزایید .
9 . از همان زمان مطالعه، برای به کار بستن آنچه می‏آموزید برنامه‏ریزی کنید . به قول تولد: «مطالعه و عمل نکردن مانند شخم زدن و بذر نپاشیدن است‏» .
10 . بیکن جمله زیبایی در این باره دارد: «برخی کتب را باید چشید، بعضی دیگر را باید بلعید و قلیلی را هم باید جوید و هضم کرد! .

خدمات مرجع ديجيتالي

خدمات مرجع ديجيتالي[1]
با نگاهي به سامانه "پرسش از كتابدار" سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي

 

 

چكيده

با ظهور اينترنت، كتابخانه ها ارائه خدمات پيوسته به كاربران خود را آغاز نمودند. يكي از خدماتي كه با گسترش اين فناوري دستخوش تغيير گرديد، خدمات مرجع است. توسعه خدمات مرجع ديجيتالي، ناشي از افزايش علاقه مندي به استفاده از فناوري موجود براي فراهم نمودن دستيابي بهتر به خدمات براي كاربران مي باشد. كاربران اغلب مي توانند در هر ساعت از شبانه روز از خدمات از راه دور مرجع ديجيتالي استفاده و كمك دريافت كنند.
اين مقاله ضمن تعريف خدمات مرجع ديجيتالي و جايگاه اين خدمات در كتابخانه هاي كنوني به معرفي عناصر، مدل ها و موارد اساسي جهت تشكيل ميز مرجع ديجيتالي دركتابخانه ها مي پردازد. در انتها، سامانه پرسش از كتابدار سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي مورد بررسي قرار مي گيرد.  

كليد واژه هاي موضوعي: خدمات مرجع ديجيتالي، سامانه پرسش از كتابدار، سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي

 

 

1.      مقدمه

در ده سال گذشته، كتابخانه ها پيشرفته تر و به فناوري هاي جديد وابسته تر شده اند. براي مثال كتابخانه ها از فهرست هاي برگه اي[3] به سمت استف[4]اده از فهرست هاي پيوسته حركت كردند. خدمات مرجع نيز در اين راستا تغييراتي نموده است. كتابداران امروزه نه فقط در ميز مرجع بلكه در فضاي مجازي نيز به كاربران كمك مي كنند. خدمات مرجع ديجيتالي كاملاً جديد است و ناشي از به سمت استفاده از فهرست هاي پيوسته حركت كردند. خدمات مرجع نيز در اين راستا تغييراتي نموده است. كتابداران امروزه نه فقط در ميز مرجع بلكه در فضاي مجازي نيز به كاربران كمك مي كنند. خدمات مرجع ديجيتالي كاملاً جديد است و ناشي از پيشرفت‌هاي اخير در وب جهان‌گستر، اينترنت، موتورهاي جستجو، توانايي ذخيره و پردازش قدرتمند با استفاده از فناوري رايانه‌اي، افزايش تعداد انتشارات الكترونيكي، ايجاد پايگاه‌هاي تخصصي اطلاعات و ... است (كرن،2004). افزون بر اين، درخواست كاربران براي دسترسي به اطلاعات نيز درهر زمان و هر مكان به سرعت فراگير شده است. با اين حال اساس و مبناي خدمات مرجع تغيير نكرده است، آنچه تغيير نموده چگونگي ارائه اين خدمت توسط كتابداران و زيرساخت هاي مورد نياز با توجه به تغييرات وسيع در فناوري اطلاعات و ارتباطات است. خدمات مرجع ديجيتال، نقش كتابدار را به عنوان ارائه كننده اطلاعات، راهنما و آموزشگر پررنگ تر نموده است. امروزه كتابداران، نه تنها حضوري بلكه از راه دور نيز به كاربران ارائه خدمت مي كنند. از آنجا كه بستر و زيرساخت خدمات مرجع ديجيتال، فناوري ارتباطات از راه دور و شبكه هاي رايانه اي و مهم تر از همه وب جهان گستر است اين خدمات، خدمات مرجع ديجيتالي يا الكترونيكي نام گرفته است (غلامي،1388: 25).

1-1. خدمات مرجع:تعريف هاي زيادي از خدمات مرجع صورت گرفته است. واير[5] خدمات مرجع را بخشي از سياست هاي كتابخانه مي داند كه به ياري رساندن كاربران در استفاده از منابع كتابخانه مي پردازد. مارگارت هاچگينز[6] خدمات مرجع را شامل اهداف مستقيم درون يك كتابخانه مي داند كه به جستجوي اطلاعات براي كاربران (با هر هدفي) و همچنين ديگر فعاليتهاي كتابخانه به ويژه خدماتي كه به سهولت  دسترس پذيري اطلاعات مي انجامد، مي پردازد (ناندا،2006: 11). خدمات مرجع را بخشي از سياست هاي كتابخانه مي داند كه به ياري رساندن كاربران در استفاده از منابع كتابخانه مي پردازد. مارگارت هاچگينز خدمات مرجع را شامل اهداف مستقيم درون يك كتابخانه مي داند كه به جستجوي اطلاعات براي كاربران (با هر هدفي) و همچنين ديگر فعاليتهاي كتابخانه به ويژه خدماتي كه به سهولت  دسترس پذيري اطلاعات مي انجامد، مي پردازد (ناندا،2006: 11).

1-2. خدمات مرجع ديجيتالي: پژوهشگران و محققان ديدگاههاي و تعاريف متفاوتي از اين نوع خدمت ارائه كرده اند. به عنوان مثال، كارن (2009: 1) خدمات مرجع ديجيتال را اينچنين تعريف مي كند: خدمات مرجع ديجيتالي خدمات مرجعي است كه به صورت الكترونيكي به اجرا در مي آيد و اغلب زماني كه كاربران از رايانه و ديگر تكنولوژي هاي اينترنتي استفاده مي كنند معنا پيدا مي كند. كانالهاي ارتباطي خدمات مرجع ديجيتال از نظر كارن را مي توان شامل گفتگوي اينترنتي، ويدئو كنفرانس، جستجوي اشتراكي، ايميل، پيام فوري و ... دانست.

مهم نيست اين خدمات "ديجيتالي"، "مجازي"، "زنده"، "همزمان"، "تعاملي"، "شبكه مدار" يا "غيرهمزمان" ناميده شود. در همه اين موارد منظور فراهم آوري خدمات مرجع از طريق شبكه يا شبكه هاي رايانه اي مي باشد. به نظر مي رسد اصطلاح " خدمات مرجع ديجيتالي" بيشتر از بقيه موارد مورد استفاده قرار مي گيرد (عليجاني، 1388: 86).

 با توجه به تعريف هاي زيادي كه از خدمات مرجع ديجيتالي صورت گرفته است مي توان اين خدمات را اين چنين تعريف كرد: نوعي از خدمات مرجع است كه با استفاده از رايانه و فن آوري اينترنت صورت مي گيرد و نيروي متخصص انساني درگير ارائه چنين خدماتي مي باشد. اين خدمات دسترسي به اطلاعات كاربر را كه عمدتاً به صورت فيزيكي در كتابخانه و در حضور كتابدار قرار ندارد، فراهم مي آورد. خدمات مرجع ديجيتالي هم براي كاربر و هم براي كتابدار مرجع جالب توجه مي باشد. از آنجا كه اينترنت و وب جهان گستر مانند اقيانوس بي انتهايي از اطلاعات است كه در مواردي با آلودگي اطلاعات نيز همراه مي باشد، كاربر با استفاده از كمك كتابداران مرجع با تجربه، از راه دور مي تواند به اطلاعات مطمئن دسترسي پيدا كند.

 

2. ضرورت ارائه خدمات مرجع ديجيتالي

راه اندازي سرويس مرجع ديجيتال هزينه هاي بسياري را بر كتابخانه ها و مؤسساتي كه قصد تهيه آنرا دارند، تحميل مي كند. با وجود اين هزينه ها واقعاً چرا ما به مرجع ديجيتال نياز داريم؟ در اين كه در عصر كنوني و با پيشرفتهاي صورت گرفته در فناوري اطلاعات و ارتباطات، سرويس مرجع ديجيتال مي تواند بسيار راهگشا باشد، جاي ترديد نيست. به عنوان مثال افرادي با ناتواني جسمي يا افرادي كه به لحاظ جغرافيايي فاصله زيادي از كتابخانه دارند با استفاده از خدمات مرجع ديجيتال مي توانند از كتابخانه استفاده نمايند. به عبارتي مرجع ديجيتال طيف كاملاً جديدي از كاربران كتابخانه اي را فراهم آورده است. در واقع نيروي محرك اصلي براي راه اندازي سرويس مرجع ديجيتال مي تواند درخواستها و انتظارات كاربران باشد (غلامي، 1388: 63).

به طور كلي سه دليل عمده باعث ظهور خدمات مرجع  ديجيتالي در عصر حاضر شده است:

1. تغيير شيوه يادگيري در محيط غيرهمزمان؛

2. ظهور نظام‌هاي خدماتي و فناوري‌هاي وب‌‌مبنا؛

3. ورود قدرت‌هاي تجاري به بازارهاي آموزشي (كمپبل،2000).

 

3. انواع خدمات مرجع ديجيتالي[7]

پيشرفتهاي حاصل شده در فناوري، تأثير بسياري در خدمات مرجع داشته و باعث شده است كاربران نه بر طبق ساعات كار كتابخانه، بلكه به ميل خود و تا حدودي به محض نياز، پرسشهاي خود را مطرح نمايند و به پاسخ سؤال خود دست يابند. خدمات مرجع ديجيتال از زمان پيدايش خود تا به امروز مراحل بسياري را پشت سر گذاشته و ارائه خدمات مرجع از طريق پست الكترونيكي و گفتگوي اينترنتي و ديگر خدمات فوري از جمله شيوه هاي سرويس دهي به كاربران در بخش مرجع هستند. بهترين نوع تقسيم بندي خدمات مرجع ديجيتال تقسيم به خدمات مرجع غيرهمزمان[8] و همزمان[9] مي باشد. و همزمان مي باشد.

3-1 . خدمات مرجع غير همزمان:

3-1-1 .انواع خدمات مرجع ديجيتالي غير همزمان

1- سرويس مرجع پست الكترونيك: پست الكترونيك روشي براي نگاشتن، ذخيره كردن و ارسال پيام در سيستم ارتباطات الكترونيكي است. امروزه استفاده از پست الكترونيك بيشترين كاربرد را در اينترنت دارد.

سرويس مرجع پست الكترونيك، ابتدايي ترين گونه سرويس مرجع ديجيتال به حساب مي آيد كه در آن كاربر درخواست و سؤال خود را به كتابخانه ارسال داشته و در زماني ديگر كه معمولاً از طرف كتابخانه اعلام مي گردد، پاسخ خود را دريافت مي كند. معمولاً در سايت اصلي كتابخانه يا مؤسسه اي كه سرويس مرجع ارائه مي گردد، پيوندي وجود دارد كه با انتخاب آن يك صفحه ساده پست الكترونيكي باز مي شود و كاربر مي تواند نياز اطلاعاتي خود را در آن صفحه وارد كند. اين روش از سادگي و سهولت زيادي برخوردار است ولي درعين حال مشكلاتي را نيز دربردارد. كه مي توان از عدم شناخت كافي كاربران از نياز اطلاعاتي خود و سطح خدمات كتابخانه، عدم آشنايي با محيط ديجيتالي و صرف زمان زياد نام برد.

2-    سرويس مرجع به وسيله فرم وبي:

اصول و ساختار فرم هاي وبي تفاوتي با پست الكترونيك ندارد و از همان فناوري استفاده مي كنند و دربردارنده همان مزايا و معايب نيز مي باشند. در حقيقت تجارب حاصل از سرويس مرجع پست الكترونيكي كتابداران را ترغيب كرد كه با جايگزيني اين نوع ساختار نيافته از مرجع ديجيتال با فرم هاي وبي برخي از مسائل را تا حدي كاهش دهند.

در اين روش، بايد فرم وبي از صفحه خانگي كتابخانه يا صفحه وب سرويس مرجع قابل دسترس باشد. سپس فيلدهايي توسط كاربر تكميل شده (تكميل برخي از اين فيلدها اجباري است) و درنهايت فرم به كتابخانه برگردانده شود. پاسخها معمولاً به وسيله پست الكترونيكي، تلفن و يا اداره پست ارسال مي شوند.

3- سرويس مرجع از طريق پيام كوتاه[10]: سرويس پيام كوتاه به عنوان رسانه اي حتي صميمي و دوستانه تر نسبت به پست الكترونيكي شناخته شده است. از تدابير لازم براي ارائه سرويس مرجع از طريق پيام كوتاه در يك كتابخانه، تعيين شماره موبايل اختصاصي جهت دريافت درخواستها و ايجاد امكان تعامل با نرم افزار پست الكترونيكي    : سرويس پيام كوتاه به عنوان رسانه اي حتي صميمي و دوستانه تر نسبت به پست الكترونيكي شناخته شده است. از تدابير لازم براي ارائه سرويس مرجع از طريق پيام كوتاه در يك كتابخانه، تعيين شماره موبايل اختصاصي جهت دريافت درخواستها و ايجاد امكان تعامل با نرم افزار پست الكترونيكي    MS Outlook 2003 براي دريافت درخواست ها و پاسخگويي به آنهاست. سرويس مرجع از طريق اين نرم افزار با يك پست الكترونيكي هدايت شده به جعبه طراحي شده قابل اجراست. سرويس Messeage Net داراي يك شماره پيام متني اختصاصي جهت همه كاربران است.

يك نقص اين روش اين است كه پيام ها به 160كاراكتر محدود مي شوند و فرايند مصاحبه مرجع را نمي توان در اين روش اجرا كرد. اما با اين وجود اين روش مشكلات زبان گفتاري را براي كاربران خارجي نا آشنا با زبان مربوطه را حل مي كند و سريع است و از سهولت بسياري برخوردار است.

3-2 . خدمات مرجع همزمان:

سرويس مرجع همزمان يعني شكل هايي از سرويس مرجع ديجيتال كه در آن ارتباط به صورت بلادرنگ انجام مي شود. اولين گام كاربر در پرسيدن يك سؤال با استفاده از مرجع همزمان، كامل نمودن صفحه ورود به سيستم است. برخي كتابخانه ها فقط به كاربران عضو كتابخانه اجازه مي دهند كه از سيستم استفاده نمايند و براي اين كار تشخيص هويت كاربران ضروري مي باشد. بعد از آنكه سؤال ارسال شد نرم افزار به تمامي كتابداراني كه روي خط هستند و سؤالات را كنترل مي كنند اطلاع مي دهد و اولين كتابدار به سؤال پاسخ مي دهد. براي اين نوع از سرويس مرجع، اصطلاح مرجع زنده[11] نيز به كار مي رود. نيز به كار مي رود

ادامه نوشته

تاریخچه فناوری اطلاعات در کتابخانه‌ها

هر چند تا دیروز شکل مرسوم دسترسی محققان به اطلاعات پژوهشی به اشکال کاغذی و لوح فشرده بوده‌است، لیکن امروزه عرضه کنندگان اطلاعات، شبکه‌های وب را به عنوان رسانه‌ای مناسب‌تر برای پایگاه‌های اطلاعات مرجع و مجلات پژوهشی تمام متن یافته‌اند. کاربران می‌توانند از طریق وب، اطلاعات مورد نیاز تحقیق خود را در طول شبانه روز و در تمام روزهای هفته از هر مکانی بازیابی کنند. به علاوه، بسیاری از پایگاه‌های مبتنی بر وب، به شکل قوی تری تجهیز شده‌اند ویا اینکه اطلاعات بیشتری نسبت به شیوه‌های سنتی کاغذی یا لوح فشرده ارائه می‌کنند. تغییرات سریع و همه جانبه، کتابخانه‌های تخصصی و کتابداران متخصص در این کتابخانه‌ها را در آستانه عصر جدیدی قرار داده‌است که با گذشته نه چندان دور، بسیار متفاوت است. سیستمهای رایانه‌ای که در کتابخانه‌ها تا دهه ۸۰ مورد استفاده قرار می‌گرفت، ارتباطی پیوسته و مستقیم با عملکردهای سنتی کتابخانه‌ها برقرار می‌نمود، علی رغم توانایی و قابلیتهای عملی و گسترده فهرستهای قابل دسترسی برای عموم (online public access catalog) و سیستمهای محلی متصل بدانها، کتابخانه‌ها هنوز مدلی سنتی از مجموعه‌های فیزیکی و محلی هستند که عمدتا از طریق ابزارهای کتابشناختی ناهماهنگ، می توان بدانها دسترسی یافت. هم اکنون پیشرفت‌های قابل توجهی دیده می‌شود که در حال تغییر بنیاد این مدل است. فناوریهای نو، فهرست‌های کتابخانه را از راهنماهای ساده منابع به سیستمهای جامع اطلاعاتی تغییر داده‌اند و در مرحله ایفای تعهد خود در انتقال مستقیم منابع اطلاعاتی کتابخانه‌های دنیا و مراکز اطلاع رسانی، به میز استفاده کنندگان هستند. داده‌های رقمی و تصاویر الکترونیکی، کم کم جایگزین منابع اطلاعاتی فیزیکی شده اند. روشهای سریع دستیابی به منابع اطلاعاتی به تدریج اهمیت بیشتری از گردآوری مجموعه‌های جدید پیدا کرده‌است. به گفته کینگ در سال۲۰۱۰ بیش از۸۰ درصد روزنامه‌ها و نشریات به صورت پیوسته و از طریق شبکه‌های دور بین‌المللی در دسترس خواهند بود. این پیشرفتها پیامدهای عمیقی کتابخانه‌های تخصصی دارد . فناوری تقریبا تمام جنبه‌های کار کتابخانه را تحت تاثیر خود قرار داده‌است: کتابداران شاغل در بخش فراهم آوری اکنون باید به دنبال راهی جهت دسترسی مراجعان به منابع دیجیتال باشند، فهرستنویسان باید این منابع را دسترس پذیر سازند و کتابداران مرجع نیز ضمن کمک به مراجعان در داخل کتابخانه باید پاسخگوی ارباب رجوع از راه دور باشند.

تاریخ استفاده ازرایانه در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع رسانی را می‌توان به چند دوره نسبتا مشخص تقسیم کرد: در دهه ۱۹۴۰ نخستین روشهای نیمه ماشینی ذخیره و بازیابی اطلاعات با استفاده از نظام برگه‌ای لبه منگنه مورد توجه قرار گرفت. این نظام در واقع پیش آمد نظام‌های رایانه‌ای دهه ۱۹۶۰ بود. در دهه ۱۹۸۰ شاهد گسترش نظام‌های پیوسته چه از نظر تنوع و ایجاد نرم‌افزارهای آماده و تجهیزات چاپ و نمایش اطلاعات و چه از نظر نفوذ و کاربرد این نظام‌ها در کشورهای در حال رشد بود. دهه ۱۹۹۰ دهه رشد اینترنت به حساب می‌آید و کتابخانه‌ها نیز از این پدیده حاصل از فناوریهای جدید در کارهای خود به خوبی استفاده کردند. این مسیر روز به روز در حال تحول و پیشرفت است و جهت آن به سوی افزایش توانایی‌های انسان در به دست آوردن دقیق اطلاعات می‌باشد. استفاده از فناوری اطلاعات نیازمند آموزشهای ویژه نه تنها برای کتابداران که مستقیما دست اندرکار اطلاع رسانی اند، بلکه برای استفاده کنندگان عادی نیز می‌باشد. باسواد کسی است که سواد رایانه‌ای داشته باشد و خود بتواند مستقیما از امکانات رایانه‌ای استفاده کند.

راههای مختلف گردآوری و تهیه منابع

• اسکن و دیجیتال کردن منابع انتخاب شده
• خریداری و یا تهیه منابع موجود به صورت دیجیتال و چندرسانه‌ای
• گردآوری برخی منابع مرتبط با اهداف سازمان از شبکه جهانی وب با رعایت مسائل مربوط به حق مؤلف
• گزینش و تبدیل منابع میکروفرمی موجود در سازمان به صورت دیجیتال
• تهیه برخی منابع مورد نیاز از طریق مبادله با سایر مراکز و کتابخانه‌های داخلی و خارجی

سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای مورد نیاز کتابخانه دیجیتال

سخت‌افزار:

• اسکنرهای مناسب کار با بررسی کامل از طرف کمیته کتابخانه دیجیتال به منظور اسکن هر چه بهتر و سریعتر منابع و اشیای مختلف
• دوربینهای دیجیتال مناسب با کارکرد مورد نظر
• سخت‌افزارهای مبدل میکروفرمها به داده‌های دیجیتال
• سیستم‌های کامپیوتری ذخیره اطلاعات
• سیستم‌های کامپیوتری برای تهیه نسخه پشتیبان از اطلاعات موجود

نرم‌افزارها:

نرم‌افزار مناسب انتخاب شده باید دارای شرایط زیر باشد:

• تبعیت از استانداردهای بین‌المللی فرمت تولید و نشر منابع الکترونیکی و دیجیتال و نیز ذخیره و بازیابی مانند دوبلین کور، Z۳۹٫۵۰ و غیره
• قابلیت دسترسی در محیط وب
• دارای رابط کاربری کاربرپسند
• قابلیت کنترل واژگان
• امکان انجام جستجوی ساده و پیشرفته در فیلدهای مختلف
• پشتیبانی نرم‌افزار از مدارک به خط و زبانهای مختلف
• قابلیت پشتیبانی از منابع چندرسانه‌ای

خط مشی دسترسی به منابع کتابخانه دیجیتال

الف ـ در مرحله اول کار، دسترسی به بیشتر منابع برای عموم آزاد و رایگان خواهد بود. در مراحل بعدی بنا به صلاحدید رؤسای ادارات و با تأئید رئیس سازمان ممکن است محدودیتهایی اِعمال شود. این محدودیتها می‌تواند شامل تعریف نام کاربر و کلمه عبور، دریافت هزینه برای مرور برخی از بخشها، اجازه دسترسی به برخی منابع فقط برای جامعه‌ای خاص از استفاده‌کنندگان مانند محققان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی و غیره باشد.

ب ـ منابع انتخاب شده برای ارائه از طریق کتابخانه دیجیتال به سه شکل زیر عرضه می‌شود:

• منابع دیجیتال که فایل آن در اختیار کتابخانه‌است
• منابع دیجیتال که نسخه‌ای مجاز از یک فایل موجود در سایر کتابخانه‌هاست
• منابع دیجیتال که تنها به صورت پیوند فرامتنی عرضه می‌شود اما فایل آن متعلق به کتابخانه‌های دیگر است نظارت بر امور کتابخانه دیجیتال و ارزیابی آن در تمام مراحل تشکیل کتابخانه دیجیتال و بعد از اتمام و راه‌اندازی کتابخانه، کمیته موظف به نظارت و ارزیابی کلی امور انجام یافته و نیز بررسی مزایا و نارسایی‌های کتابخانه خواهد بود. نظارت و ارزیابی می‌تواند به پیشنهاد ادارات و از طریق انجام طرحهای مختلف پژوهشی و نظرسنجی از کاربران انجام پذیرد.

سیر تحول کتابخانه‌ها از سنتی تا مجازی سیر تحول کتابخانه‌ها از سنتی تا مجازی از چند مرحله گذر کرده است:

ادامه نوشته

سواد اطلاعاتی

سواد اطلاعاتی مجموعه مهارت‌هایی است که فرد را قادر می‌سازد نیاز اطلاعاتی خود را تشخیص دهد، با شناسایی منابع اطلاعاتی موجود به تدوین روش جستجو دراین منابع پرداخته و پس از انجام جستجو اطلاعات به دست آمده را ارزیابی کرده و به منظور تولید اطلاعات جدید پیوند لازم بین اطلاعات جدید را با دانش قبلی خود برقرار سازد.

سالهاست که کتابداران تلاش می‌کنند با استفاده از انواع ابزارها و فناوری‌ها به طور مؤثر مفید، برنامه‌های آموزش استفاده از کتابخانه و منابع آن را مطابق با دانش موضوعی و حوزه تخصصی مراجعان عملی سازند. از اواسط دهه ۱۹۸۰ کتابداران دانشگاهی با استفاده از ابزارهای فناوری اطلاعات، برنامه‌های آموزش استفاده‌کنندگان را با عنوان «سواد اطلاعاتی» به جای «سواد کتابخانه‌ای» ارائه کردند.

امروز کاربران‌اینترنت می‌توانند با بهره گیری از منابع موجود در وب‌سایت کتابخانه مهارت‌های سواداطلاعاتی خود را ارتقاء بخشند و استفاده بهتری از اطلاعات به عمل آوردند. به منظور کاربرد صحیح منابع اطلاعاتی الکترونیکی، محققان باید تا حد امکان سواد رایانه‌ای و سواد اطلاعاتی خود را ارتقاء بخشند و بهترین ابزار برای‌این کار استفاده از اینترنت می‌باشد.

استانداردهای سواد اطلاعاتی

انجمن کتابخانه های دانشگاهی و پژوهشی نیزدر ژانویه 2000، استانداردهاو شاخصهای عملکرد و بروندادهایی را برای اندازه گیری میزان برخورداری از توانایی مربوط به سواد اطلاعاتی تصویب و منتشر کرد. در استاندارد نخست این انجمن تاکید می شود دانش آموزی که از سواد اطلاعاتی برخورداراست ماهیت و گسترده نیاز اطلاعاتی خود را تشخیص می دهدو در استاندارد دوم دانش آموزی دارای سواد اطلاعاتی به شیوه ای موثر و کارآمد به اطلاعات مورد نیاز دسترسی پیدا می کند. در استاندارد سوم تاکید می شود که دانش آموز دارای سواد اطلاعاتی به روش نقادانه به ارزیابی اطلاعات گردآوری شده می پردازد و اطلاعات گزینش شده را با دانش پیشین خود تلفیق و نظام را ارزیابی می نماید. استاندارد چهارم به این می پردازد که فرد دارای سواد اطلاعاتی چگونه از اطلاعات استفاده موثر می کند . در استاندارد پنجم به درک دانش آموز دارای سواد اطلاعاتی از محیط اقتصادی قانونی و اجتماعی پرداخته و یادآور شده است که چنین فردی به شیوه ای اخلاقی و قانونی به اطلاعات دسترسی پیدا می کند و از آن استفاده می کند .

منابع

• سایت اینترنتی کتابداران فردا
• سایت اینترنتی دانشگاه فردوسی مشهد، آستان قدس رضوی
• مدیر امانی، پروانه. کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد
• تابنده، فاطمه. کارشناس ارشد مدیریت، دانشگاه شیراز
• نعیم آبادی، محمد. کارشناس مدیریت، آستان قدس رضوی
• عصاری، فریده. دانشیار و رئیس کتابخانه مرکزی شهید چمران اهواز
• فرهنگ کتابداری، استلاکین، اسدی گرگانی، فاطمه
• حری، عباس .نشاط، نرگس.دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی .تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1381

کتاب درمانی

معنای لغوی کتاب درمانی

کتاب­درمانی به‌عنوان برابرنهاده واژه Bibliotherapy انتخاب شده است. واژه Bibliotherapy از 2 واژه Biblio به معنای کتاب و Therapy به معنای درمان  و شفامشتق شده است. کتاب درمانی به زبان ساده یعنی استفاده از خواندن کتاب به منظور روان‌درمانی. کتاب‌هایی که در کتاب‌درمانی استفاده می‌شوند طیف گسترده‌ای دارند؛ شاید آن‌گونه که از نام لاتین کتاب‌درمانی بر می‌آید اولین کتاب‌های مورد استفاده در این حوزه Bibleها یا کتاب‌های مقدس باشند، غیر از اینها از کتاب‌هایی به نام «خودیاری» که معمولا در خارج از جلسه درمان خوانده می‌شود و در مورد خوددرمانی یک بیماری خاص است گرفته تا رمان‌ها و داستان‌های کوتاه، همه اینها می‌توانند در کتاب‌درمانی استفاده شوند.

 

تاريخچه.

 كتاب‌درماني مفهوم جديدي نيست، بر كتيبه سردر كتابخانه شهر باستاني تبس (در سواحل نيل) نوشته شده است: "شفاخانه روح". ارسطو معتقد بود كه ادبيات اثر درماني دارد، همچنين روميان باستان دريافته بودند كه ميان خواندن و درمان ارتباط وجود دارد. يادداشت‌هاي "كالبدشناسي ماليخوليا"اثر رابرت برتون، ارجاعات بسياري را در زمينه كاربرد ادبيات در كاهش آشفتگي‌هاي روحي ارائه كرده است. يكي از قديمي‌ترين پيشينه‌هاي استفاده از كتاب‌درماني در قرون وسطي و در قرن سيزدهم يافت شده است. در بيمارستان المنصور كه در قاهره ساخته شده بود، در طول مراقبت‌هاي پزشكي، خدمات خواندن قرآن توسط روحانيون براي بيماران ارائه مي‌شد . بنجامين راش در سال1810، كتاب خواندن را به‌عنوان بخشي از طرح معالجه بيمار و شيوه‌اي دگرسوگرانه به‌منظور دور نگه‌داشتن ذهن بيماران از آشفتگي پيشنهاد كرد. اثري كه راش منتشر كرد تأثير بسزايي در تمرين‌هاي روان‌پزشكي داشت و موجب شد ارائه خدمات كتابخانه‌اي به بيماران رواني در اواخر قرن نوزدهم به‌طور شگفت‌آوري پيشرفت كند. نخستين همكاري بين كتابداري و روان‌پزشكي در بيمارستان مك‌لين در ويورلي  ماساچوست آغاز شد. در ابتداي ا قرن20 بسياري از پزشكان ]خواندن [كتاب را براي حل مشكلات هيجاني بيماري‌هاي رواني توصيه كردند. افراد برجسته‌اي نظير كارل و ويليام منينگر، كه هر دو پزشك بودند، ضمن اينكه مطالعات پژوهشي باليني را درباره اثربخشي اين‌گونه درمان در مطالعات 5 ساله خود طي دهه 1930 هدايت كردند. در دهه 1970 يكي از نخستين كلاس‌هاي اصول نظري كتاب‌درماني تدريس شد . از اين زمان به بعد روان‌شناسان، مربيان تربيتي، و صاحبان مشاغل مرتبط، به كتاب‌درماني علاقه‌مند شدند تا جايي كه طي ده‌ها سال، مقاله‌هاي متعددي در اين زمينه منتشر شد، اگرچه بسياري از اين مقاله‌ها حاكي از عدم‌اعتماد به اين روش درماني جديد بود، اما تمايل قطعي براي توسعه آن ابراز مي‌شد .

 

ادامه نوشته

کتابخانه ها و پژوهش

نقش کتابخانه ها در تحقیق وپژوهش

چکیده :

در این مقاله ضمن اشاره به اهمیت پژوهش و نقشی که کتابخانه ها خصوصا کتابخانه های عمومی در روند پژوهش ایفامی نمایند،به وظایف کتابخانه ها جهت بستر سازی تحقیقات اشاره گردیده است .درادامه به تغییر نقش کتابداران در محیط کتابخانه های دیجیتالی در مقایسه با کتابخانه های سنتی اشاره شده است . در پایان ضمن اشاره به سیر کتابخانه های الکترونیکی به وظایف کتابداران درمحیط الکترونیکی اشاره گردیده است و اینکه متناسب با رشد فناوری های نوین و ورود این فناوری ها به کتابخانه ها،کتابداران باید مهارتهای خود را در این زمینه  بالا ببرند.

کلید واژه ها:

کتابخانه ها/پژوهش /کتابخانه های سنتی والکترونیکی

 

مقدمه:

هدف از تحقیق،کشف حقیقت است و در این بین کتابخانه ها نقش قابل ملاحظه ای در تامین حداکثر امکانات حقیقت جویی را برای پژوهشگران راستین ایفاد می نمایند .در ابتدای تاسیس هر کتابخانه ای،فعالیت های پژوهشی آن نیز مورد توجه قرار می گیرد قابل ذکر است که تحقیقات و کتابخانه ها یک تاثیر متقابل بر یکدیگر دارند و همانطوری که کتابخانه ها با گرد آوری و سازماندهی و اشاعه اطلاعات نقش موثری در تحقیقات و پیشرفت کشورها ایفاد می نمایند ،کتابخانه ها نیز در تحقیقات و پژوهشهای بشری بی بهره نبوده و در واقع اوج گیری و پیشرفتهای همه جانبه تحقیقات بشری دستمایه ای برای رونق روز افزون کتابخانه ها بوده است .

در یک جامعه علمی  همانند دانشگاه کتابخانه بعنوان قلب آن جامعه عمل می کند و وظیفه خدمت رسانی و هماهنگی بخشهای دیگر آن جامعه رابر عهده دارد.اگر در این جامعه،قلب کارآیی داشته باشد دیگر اعضا نیز به وظایف خود آگاهی داشته و عملکرد بهتری خواهند داشت ودرصورت عدم کارآیی قلب،دیگر اجزاءآن ارگانمیسم نیز  نمی توانند کار خود را به درستی انجام دهند.

اطلاعات در سیاستگذاری ها وتصمیم گیری ها نقش عمده ای دارد ،کتابخانه های نوین با اتکاء به همین اطلاعات است که در جوامع در حا ل تبدیل شدن به مراکز اطلاع رسانی هستند تا بتوان نیاز تحقیقاتی وپژوهشی جامعه را پاسخگو باشند .اهمیت کتابخانه ها و نقش مهم آنها در فراهم آوردن اطلاعات بر کسی پوشیده نیست .سرمایه گذاری در کتابخانه ها بازده مستقیمی بر روند پیشرفت جامعه می گذارد.(حری ،1378)در مورد سرمایه گذاری در امر تحقیقات معتقد است که سرمایه گذاری در امر تحقیق ،سرمایه گذاری برای تولید اطلاعات علمی است، این سرمایه گذاری در خرید متون و منابع مورد نیاز متخصصان و نگهداری و سازماندهی و عرضه صحیح آنها در کتابخانه ها و مراکز اسناد واطلاعا ت تخصصی مربوط یا وابسته به گروهای تخصصی،تحقق می یابد . سرمایه ای که صرف خرید وآماده سازی این متون و منا بع می شود در واقع می تواند نوعی مصروف بالقوه یا باالفعل متخصصان تلقی گرددو آنچه این متخصصان بصورت کتاب ،مقاله و گزارش علمی عرضه می کنند،تولید آنها محسوب می شود .کتابخانه ها با فراهم آوری منابع اطلاعاتی مورد نیاز پژوهشگران،در تولید اطلاعات علمی پژو هشگران نقش عمده ای را ایفا می نمایند.

 

روابط بین تحقیقات

امروزه به علت توجه بیشتر به توسعه و پیشرفت ،پژوهش و تحقیق جایگاه ویژه ای در محافل علمی و فرهنگی به خود اختصاص داده است و کتاب و کتابخانه بعنوان ابزار اساسی پژوهش محسوب می گردند ،زیرا کتابخانه ها با تهیه مواد خام مورد نیاز به ایجاد یک بنای پژوهش کمک می کنند.

 

دیانی (1373)به نقل از (ویلسون،1979)خاطر نشان می کند که تحقیقات به چهار شکل متفاوت در ارتباط می باشند،این چهار شکل عبارتند از :

:( Competitive relation) 1.تحقیقات رقابتی

 تحقیقاتی که با یکدیگر در رقابت مستقیم هستند . محققی ممکن است آگاه باشد که دیگران نیز دست اندر کار تحقیقی با اهداف و روشهای مشابه با تحقیق وی هستند و می کوشند زودتر از دیگران به دانش جدیدی که منافع اقتصادی ،سیاسی و ... کشور ،گروه یا سازمان را تامین می کند ،دست یابند. تعداد این تحقیقات نسبتا زیاد هستند مثل رقابت تحقیقاتی برای دستیابی به قدرت برتر نظامی در دوران جنگ جهانی دوم .

 

ادامه نوشته